Özgüven ile ilgili masallar

Çocuklarda özgüven nasıl görünür?

Özgüven, sahnede rahatça konuşmak ya da her yarışmayı kazanmak demek değildir. Çocuk için özgüven daha çok “Deneyebilirim, yanılsam da değerliyim” duygusudur ve her yaşta farklı bir biçimde ortaya çıkar.

• 0–3 yaş: “Ben yaparım!” ısrarı, kendi başına yemek ya da giyinmek istemek özerkliğin ilk adımlarıdır.
• 4–7 yaş: Yeni oyunlara katılmaktan çekinmek ile bir anda cesaretlenmek arasında gidip gelmek oldukça olağandır.
• 8–11 yaş: Kendini akranlarıyla kıyaslamaya başlar; notlar, beceriler ve arkadaş çevresi öz değerini etkiler.
• 12–14 yaş: Görünüş ve başkalarının onayı önem kazanır; iç sesin ne söylediği daha belirleyici hâle gelir.

Masallar özgüveni nasıl besler?

Masaldaki kahraman çoğu zaman küçük, yavaş ya da farklıdır; tıpkı çocuğun kendini zaman zaman hissettiği gibi. Kahraman yolculuğun sonunda kendi ışığını fark ettiğinde çocuk bu deneyimi bir öğüt olarak değil, yaşanmış bir hikâye olarak içine alır.

Küçük Olsan da Özel Olduğunu Fark Et, küçük olmanın değersiz olmak anlamına gelmediğini anlatır. Hata Bahçesi ve Merak Tohumları yanılmanın öğrenmenin bir parçası olduğunu, Sessiz Ayna ise başkasının beğenisini beklemeden kendi değerini görmeyi konu alır. Gümüş Yelpaze de kıskanmak yerine kendisi olmayı seçen bir kahramanın hikâyesidir.

Sembol dili, çocuğun kendini savunmaya geçmeden dinlemesine olanak tanır. Kendisine doğrudan “Sen yaparsın” denildiğinde itiraz edebilen bir çocuk, karanlık suları aydınlatan küçük bir balığın hikâyesini merakla takip eder ve o ışığı kendi içinde aramaya başlar.

Masaldan önce ve sonra neler yapabilirsiniz?

Masalı bir ders gibi sunmamaya özen gösterin; “Bak, sen de böyle olmalısın” demek yerine hikâyenin kendi işini yapmasına izin verin. Ertesi gün uygun bir anda açacağınız kısa bir sohbet, mesajın gündelik hayata taşınmasına yardımcı olur.

Gündelik hayatta özgüveni en çok besleyen şeylerden biri, çocuğun gerçek bir işe gerçekten katkı sunduğunu hissetmesidir. Sofrayı kurmak, bitkiyi sulamak ya da alışverişte bir ürünü seçmek gibi küçük görevler, masalda dinlediği güç duygusunun evdeki karşılığı olur.

• Sohbet sorusu: “Kahraman en çok neyi yaptığında güçlü hissetti?”
• Sohbet sorusu: “Sen bugün ilk kez neyi denedin?”
• Sonucu değil çabayı fark edin: “Çok uğraştın, bunu gördüm.”
• Kıyaslamaktan kaçının: “Kardeşin gibi yap” yerine “Geçen haftaya göre ne kadar ilerledin, bak” deyin.

Uygulamada özgüven masallarına ulaşmak

Harmonia Kids’teki Akıllı Rehber, çocuğunuzun yaşını ve seçtiğiniz konuları dikkate alarak kişisel bir oynatma listesi oluşturur; konu olarak özgüveni işaretlemeniz yeterlidir. Listeden seçtiğiniz masalı 7 Gün Kuralı ile bir hafta boyunca her gece dinletmek, mesajın yavaş yavaş içselleşmesine alan açar.

Kendime Güveniyorum veya Ben Değerliyim gibi kısa olumlamaları sabah hazırlanırken dinletmek de günün daha olumlu bir iç sesle başlamasına katkı sağlayabilir.