Paylaşma ile ilgili masallar

Paylaşmak çocuğa neden zor gelir?

Küçük bir çocuk için oyuncağını bir başkasına vermek, kendinden bir parçayı vermek gibidir. “Benim” kavramını yeni keşfeden bir çocuğun paylaşmak istememesi bencillik değil, gelişimin olağan bir adımıdır.

Paylaşma; empati, sıra bekleme ve başkasının bakış açısını görme gibi becerilere dayanır ve bu beceriler zamanla gelişir. Bu yüzden okul öncesi dönemde beklenti, çocuğun her şeyi gönüllü olarak paylaşması değil, yetişkin desteğiyle küçük paylaşma anlarını deneyimlemesidir.

• 0–3 yaş: Sahiplenme güçlüdür; paylaşma çoğunlukla bir yetişkinin rehberliğinde, kısa anlarla sınırlı kalır.
• 4–7 yaş: Sıra beklemeyi ve ortak oyunu öğrenir; arkadaşlıklar geliştikçe paylaşma isteği de artar.
• 8–11 yaş: Adalet duygusu belirginleşir; “Eşit mi?” sorusu paylaşmanın merkezine yerleşir.

Masallarda paylaşmanın dili

Masal, paylaşmayı bir kural olarak dayatmak yerine onun sonucunu gösterir: herkesin bir parça katkısıyla kaynayan bir çorba ya da soğuk bir günde bölüşülen bir sofra. Çocuk bu sahneleri dinlerken paylaşmanın verenin kalbinde de bir şey büyüttüğünü hisseder.

Taş Çorbası, küçük katkıların birleşince nasıl ortak bir yemeğe dönüştüğünü; Sincap ve Ceviz ise paylaşmanın eksiltmediğini, aksine çoğalttığını anlatır. Okul öncesi çocuklar için Karganın Paylaşım Dansı ve Paylaşmanın Mutluluğu aynı mesajı sade ve sıcak bir dille verir.

Klasikler de bu konuda zengin bir hazinedir. Zamanında yapılan seçimlerin sonuçlarına odaklanan Ağustos Böceği ve Karınca, çocuğa yardım istemenin ve yardım etmenin farklı yüzlerini düşündürür.

Paylaşmayı gündelik hayata taşımak

Paylaşmayı zorlamak çoğu zaman ters etki yapar; çocuk elindekine daha sıkı sarılır. Bunun yerine paylaşmayı kendisinin seçebileceği küçük fırsatlar yaratmak ve paylaştığında bunu fark etmek daha kalıcı bir öğrenme sağlar.

• Masaldan sonra sorun: “Sence çorbaya kim ne kattı?” ya da “Sincap paylaşınca ne hissetti?”
• Sırayı somutlaştırın: “Bu şarkı bitince oyuncak kardeşine geçecek.”
• Çok özel birkaç oyuncak için paylaşılmayanlar kutusu belirleyin; geri kalanları paylaşmak böylece kolaylaşır.
• Siz de paylaşın ve bunu sesli söyleyin: “Elmamı seninle bölüşmek istiyorum.”

Uygulamada paylaşma masalları

Akıllı Rehber’e çocuğunuzun yaşını girdikten sonra paylaşma konusunu seçerseniz, uygulama bu temadaki masalları yaşına uygun biçimde bir araya getirir. Okul öncesi dönemde kısa masallarla başlamak, aynı hikâyeyi bir hafta boyunca her akşam tekrarlamak ve masaldaki sahneleri oyun saatinde hatırlatmak mesajın davranışa yansımasını kolaylaştırır.

Paylaşmanın yalnızca eşyayla sınırlı olmadığını da hatırlatın; bir oyunu, bir gülümsemeyi ya da birlikte geçirilen zamanı paylaşmak da aynı sıcaklığı taşır. Akşam masaldan önce gün içinde neleri paylaştığını konuşmak, çocuğun bu farklı biçimleri fark etmesini sağlar.